7 lipca br. ukazała się encyklika Benedykta XVI „Caritas in veritate" („Miłość w Prawdzie”). Od wielu tygodni narastało w świecie powszechne przekonanie, że okaże się ona ważnym punktem odniesienia do oceny i wyjaśnienia trudnych problemów gospodarki światowej, a także inspiracją do reformy systemów ekonomicznych. Było to zrozumiałe oczekiwanie, ponieważ dominujący dotychczas punkt odniesienia – neoliberalny – okazał się wręcz fałszywy. Teraz widzimy, że jest ona szerszym spojrzeniem na współczesna rzeczywistość, stawiającym człowieka w centrum życia społeczno-gospodarczego.
Odwołanie się do wspomnianej encykliki nie może sprowadzać się szukania okazji krytyki neoliberalizmu. Jest ona odpowiedzią na kryzys współczesnej ekonomii, a także na marginalizację opinii i poglądów wielu społeczności i grup społeczno—zawodowych. Jest ona jednak przede wszystkim uświadomieniem opinii publicznej oraz rządom trwałości zasad społecznej nauki Kościoła i metodologicznej niezbędności rozpatrywania zagadnień ekonomicznych w kontekście respektowania tych zasad.
Dla nas szczególne znaczenie ma potrzeba rozpoczęcia debaty nad niepokojącą rzeczywistością Polski, a szerzej - Europy. Wyraźnie należy powiedzieć, że rząd Polski, a także władze Unii Europejskiej nie tylko ciągle ograniczają obszar debaty publicznej oraz usiłują arbitralnie narzucać własne, stronnicze, błędne w wielu kwestiach stanowisko, lecz nie wahają się przed stosowaniem mniej lub bardziej zakamuflowanych środków represji wobec zdrowej krytyki. Jakość rządzenia i regulacji unijnych przeżywa silny regres.
Rząd w Polsce trzyma się przestarzałych i skompromitowanych idei liberalizmu ekonomicznego. Rząd ten instrumentalizuje opinię społeczna, a zarazem ją całkowicie ignoruje. Okazjonalnie odwołuje się do podstawowych wartości chrześcijańskich, a zarazem lansuje działania przeciwstawne lub wrogie. Unia Europejska manipuluje ogólnymi wartościami, odcinając je od chrześcijańskiego źródła i nadając im zasadniczo odmienny sens – umożliwiając tym samym rozciągnięcie tworzonej przez siebie regulacji prawnej na kwestie moralności, religii i kultury. Niektóre działania Komisji Europejskiej są demonstracyjnie amoralne i szkodliwe (casus likwidacji polskiego przemysłu stoczniowego). Przede wszystkim jednak odrywa zagadnienia ekonomiczne od szerszego kontekstu społecznego.
Debata, odwołująca się do wspomnianej encykliki Benedykta XVI, a pośrednio również do historycznego dorobku i doświadczenia Kościoła w warunkach skrajnego zubożenia polskiej ekonomii jest chyba jedyną drogą otwarcia takiej, niezwykle pilnej debaty w Polsce.
