To pilny postulat, a zarazem tytuł książki prof. Włodzimiera Bojarskiego, z której przytaczamy aktualny dzisiaj fragment zatytułowany „Neokolonializm”. Ponieważ książka zasługuje na pełniejsze omówienie, bowiem skutecznie podważa nadal utrzymującą się w Polsce neoliberalną interpretację gospodarki i państwa, zamieszczamy również recenzję książki napisaną przez Jana Marię Jackowskiego.
Władze krajów rozwijających się, uwikłane zwykle gospodarczo i politycznie, wewnętrznie i zewnętrznie, nie mają wiele swobody. Warunkiem uzyskania międzynarodowej pomocy i uznania w świecie kapitału było przyjęcie wymagań Konsensusu Waszyngtońskiego. Prowadzi to do wystawienia słabej gospodarki krajowej na zderzenie z potentatami zagranicznymi, ale nie wszyscy zdają sobie z tego sprawę.
Międzynarodowi agresywni protektorzy korzystają z doświadczeń kolonialnych, które wskazują, że najwierniejsza im jest ekipa władzy powołana w kraju z żyjącej tam mniejszości narodowej, zantagonizowanej z większością połeczności miejscowej. Wielkie mocarstwa, z pomocą agentury, kreują w naszych czasach takie ekipy władzy w różnych krajach świata. Na kolaborantów najlepiej nadają się ludzie miernej inteligencji i braku merytorycznych kompetencji, ale wygórowanych ambicji (te jeszcze można rozbudzić), obeznani z miejscowymi stosunkami, ale nie zakorzenieni w miejscowym społeczeństwie i kulturze.
Globalistyczny neokolonializm, wprowadzany przez wielkie grupy interesu gospodarczo-politycznego i ideologicznego, realizuje całkowite opanowanie i zawłaszczanie poszczególnych państw w kolejnych etapach:
1. przejęcie i podporządkowanie sobie władzy krajowej,
2. przejęcie i opanowanie środków masowego przekazu (radia, telewizji i prasy krajowej),
3. przejęcie i opanowanie rynku krajowego,
4. przejęcie i zawłaszczenie kapitału przemysłowego i zasobów krajowych (naturalnych, intelektualnych, kulturalnych),
5. przejęcie i zawłaszczenie ziemi (najbardziej żyznych i atrakcyjnych turystycznie terenów).
Działania takie spotkały się z ostra krytyką papieża Jana Pawła II, który stwierdził: „Niepohamowany pęd nielicznej grupy uprzywilejowanych do przywłaszczania sobie dóbr ziemi i do ich eksploatacji staje się przyczyną nowego rodzaju zimnej wojny, tym razem miedzy Północą a Południem planety, między krajami uprzemysłowionymi a ubogimi”.
W Polsce od 1990 roku podjęto również intensywnie realizacje wszystkich tych etapów w ramach tzw. transformacji (patrz rozdz. 2.9 i 2.20). Podobnie dzieje się i w innych krajach „wyzwolonych” ze światowego systemu komunistycznego. Mówienie jednak o wyzwoleniu państwa, w którym realizowana jest powyżej wskazana etapowa transformacja, jest krańcowa naiwnością lub świadomym kłamstwem.
David Harvey (2008) wskazuje, jak różnymi sposobami dokonuje się w skali globalnej redystrybucja bogactw i dochodów od krajów i społeczności uboższych do światowych kapitalistów. Oprócz wymienionych już wcześniej, wskazuje na eksplozję spekulacyjnych transakcji finansowych oraz ma „zarządzanie” i manipulowanie kryzysami.
Joseph E. Stiglitz (2004, 2006, 2007), noblista z 2002 roku, krytycznie analizuje i przedstawia działalność, w której sam uczestniczył, międzynarodowych instytucji związanych z realizacją pomocy w ramach Konsensusu Waszyngtońskiego. Zwraca uwagę, ze Bral jest przejrzystości w działaniu tych organizacji i demokratycznej kontroli. Wskazuje również na hipokryzję organizacji międzynarodowych, Stanów Zjednoczonych i innych bogatych krajów, które wymagają przestrzegania zasad konsensusu od innych, a same u siebie ich nie stosują. Przedstawiając krytykę Międzynarodowego Funduszu Walutowego i pokrewnych organizacji, wyraża jednak przekonanie o celowości współpracy z nimi, ale na własnych warunkach zainteresowanego kraju. Konieczne jest zachowanie pełnego krytycyzmu w stosunku do otrzymywanych zaleceń i pouczeń oraz rozsądna adaptacja do własnych warunków i potrzeb kraju rozwijającego się, Podobnie J. K. Galbraith (2005) bardzo krytycznie ocenia działalność międzynarodowych instytucji finansowych.
Szczególnie destrukcyjne dla kraju ubogiego jest zadłużenie zagraniczne, dokonane początkowo przez popierana z zewnątrz ekipę władzy i przez nią roztrwonione. Znaczna część tych środków pozostaje też od razu w kraju, który ich udziela, jako wynagrodzenie dla własnych doradców, dostawców oraz wykonawców robót i usług dla kraju ubogiego. A dług pozostaje, co pociąga za sobą dalsze uzależnienie wynikające z pętli kredytowej i trwałego deficytu budżetowego. Niewielkie dochody publiczne, zamiast iść na oświatę i służbę zdrowia, idą do zagranicznych banków i wierzycieli.
Państwo obciążone długami, ze zmniejszonymi dochodami, jest zmuszone do wyprzedaży majątku narodowego i bogactw naturalnych.[…]
Jan Maria Jackowski: o „Gospodarce i państwie dla społeczeństwa”
Od wielu miesięcy słyszymy o globalnym kryzysie. W zalewie sprzecznych informacji, diagnoz, komentarzy i opinii ukazała się dawno zapowiadana i cenna książka, która porządkuje i systematyzuje wiedzę o otaczających nas zjawiskach gospodarczych. „Gospodarka i państwo dla społeczeństwa” to kolejna publikacja prof. dr hab. inż. Włodzimierza W. Bojarskiego, znanego energetyka, ekonomisty i analityka systemowego.
Profesor Włodzimierz Witold Bojarski (ur. 1930 w Poznaniu) jest naukowcem, politykiem i społecznikiem, człowiekiem o niespożytej energii i wszechstronnych zainteresowaniach. Z powołania instruktor harcerski, od 1976 do 2000 pracował w Instytucie Podstawowych Problemów Techniki PAN, od 1980 z tytułem profesora. Obecnie jest wykładowcą między innymi w Warszawskiej Szkole Zarządzania – Szkole Wyższej. Jest członkiem Polskiej Akademii Nauk, działa w Komitecie Prognoz "Polska 2000 Plus". Od 1989 do 1991 z ramienia Komitetu Obywatelskiego zasiadał w Senacie I kadencji. Był także ekspertem komisji rządowych i parlamentarnych. Zanany jest z działalności w Zespole Wspierania Radia Maryja. Jest człowiekiem zasad, ojcem licznej rodziny i życiowym optymistą - ma nadzieję na pomyślną przyszłość Polski.
Mistrzami i nauczycielami Profesora byli między innymi: Piotr Jerzy Frassati, katolicki działacz społeczno-polityczny z Turynu, Hipolit Cegielski, prześladowany przez Niemców założyciel znanej fabryki lokomotyw i silników okrętowych czy Eugeniusz Kwiatkowski, znany polityk i działacz gospodarczy, budowniczy Gdyni i twórca Centralnego Okręgu Przemysłowego. Włodzimierz Bojarski jest autorem 200 prac naukowych, w tym takich książek jak „Podstawy analizy i inżynierii systemów”, „Efektywność systemowa przedsięwzięć gospodarczych” czy „Kryzys gospodarki Polski. Przyczynek do analizy”, a także książek z dziedziny popularnonaukowej i publicystycznej. W ostatnich latach spod jego pióra wyszły takie publikacje jak „Więcej Polski!”, „Dokąd Polsko? Wobec globalizacji i integracji europejskiej” czy „O przyszłość Polski. Wyzwania XXI wieku”.
Najnowsza książka prof. Włodzimierza Bojarskiego „Gospodarka i państwo dla społeczeństwa” jest kontynuacją i rozwinięciem strategicznym myśli zawartych w poprzednich publikacjach. Autor dokonuje w niej międzydyscyplinarnej syntezy ekonomiczno – socjologiczno – politologicznej sytuacji Polski. Intencją szczególną prof. Bojarskiego było poddanie najważniejszych współczesnych problemów społeczno-gospodarczych Polski analizie w odniesieniu do społecznego nauczania Kościoła. Profesor - znany krytyk ideologii neoliberalnej i globalizmu - przybliża zasady społecznej gospodarki rynkowej. Wskazuje na niewykorzystane szanse i ideologiczny opór by cel gospodarki definiować jako zaspokajanie ludzkich potrzeb, a nie zaspokajanie żądzy zysku dla wąskich elit pieniądza. Podkreśla, że gospodarka i państwo winny służyć rozwojowi człowieka i społeczeństwa, a nie być instrumentem dominacji i realizacji interesów wąskich grup zarządców kapitału.
W książce zostały wyjaśnione mechanizmy wadliwych mechanizmów społeczno-gospodarczych i politycznych, których doświadczamy w Polsce. Autor nie ogranicza się jednak wyłącznie do diagnozy sytuacji. Przedstawia również szereg pozytywnych sposobów ograniczenia zła oraz bardziej zrównoważonego i sprawiedliwego rozwoju. Program jaki proponuje dla Polski jest zawarty w tytule publikacji – „Gospodarka i państwo dla społeczeństwa”. Swoją książkę kończy następującą myślą: „W dzisiejszym świecie chrześcijaństwo w oparciu o Ewangelię i uczciwa naukę, inspiruje i buduje najbardziej uniwersalną i racjonalna cywilizację humanistyczną, która jest w stanie spełnić pragnienia człowieka i nadzieje ludzkości”.
Dodatkowym walorem tej cennej publikacji jest zacięcie dydaktyczne autora, który potrafi w sposób zwięzły, systemowy i quasi podręcznikowy przybliżać istotne problemy i dylematy współczesności. Każdy z rozdziałów:
1. Potrzeby człowieka i jakość życia,
2. Dylematy i dramaty neoliberalnej gospodarki światowej,
3. Alternatywne drogi ku przyszłości,
4. Trzecia droga między kapitalizmem a komunizmem,
5. Rola państwa i zadania władz,
6.Trzeba się zorientować,
kończą pytania kontrolne, które ułatwiają czytelnikowi lepsze przyswojenie treści zawartych w publikacji. Książka prof. Włodzimierza Bojarskiego może stanowić znakomite uzupełnienie wiedzy nie tylko dla studentów, ale również dla wszystkich zatroskanych o dobro wspólne i aktywnie angażujących się w życie publiczne.
Redakcja EEM poleca:
Włodzimierz W. Bojarski, Gospodarka i państwo dla społeczeństwa, Wyd. Warszawska Szkoła Zarządzania (Warszawa, ul. Siedmiogrodzka 3 A, tel. 0-22 8623294).
Pobierz plik
